Leptospiroza u psów — co musisz wiedzieć o chorobie i szczepieniu?

Leptospiroza to jedna z tych chorób, o których niemal się nie wspomina – dopóki nie pojawi się problem. Jako lekarze weterynarii przyjmujący wielu tzw. “nagłych pacjentów”, widujemy jej ciężki przebieg zdecydowanie częściej, niż wielu opiekunów mogłoby podejrzewać. Dlatego też w dzisiejszym wpisie chcemy przybliżyć Ci ten temat: czym jest leptospiroza, jak dochodzi do zakażenia i dlaczego szczepienie jest tak ważnym elementem ochrony zdrowia nie tylko Twojego psa, ale również Ciebie i Twojej rodziny.

Czym jest leptospiroza?

Leptospiroza to bakteryjna choroba zakaźna wywoływana przez krętki z rodzaju Leptospira. Jest zaliczana do tzw. zoonoz, czyli chorób, które mogą przenosić się także na ludzi.
U psów potrafi przebiegać bardzo gwałtownie, prowadząc m.in. do niewydolności nerek, uszkodzenia wątroby, zaburzeń krzepnięcia czy silnego odwodnienia. 

To nie jest „zwykła infekcja” – w ciężkich przypadkach stan psa potrafi pogorszyć się w ciągu zaledwie kliku godzin.

Jak pies może zarazić się leptospirozą?

Do zakażenia dochodzi najczęściej poprzez kontakt z dzikimi zwierzęta (przede wszystkim gryzoniami, jak szczury czy myszy, które wydalają bakterie wraz z moczem) oraz innymi psami.

Pies może zarazić się leptospirozą gdy:

• pije wodę z kałuży, rowu melioracyjnego czy innego zbiornika stojącej wody, w której znajdują się krętki,
• ma bezpośredni kontakt z ziemią lub wodą skażoną moczem zakażonego zwierzęcia,
• poluje na małe gryzonie lub bawi się/zjada padlinę,

Krętki z rodzaju Leptospira są bardzo odporne na zmiany temperatury, a w wilgotnym środowisku – jak tereny zalewowe, okolice zbiorników wodnych, gospodarstwa czy ogródki działkowe – mogą przeżyć tygodniami, a czasem nawet miesiącami. Do zakażenia wystarczy więc jeden spacer w „odpowiednich” warunkach.

Objawy leptospirozy — na co zwrócić uwagę?

Pierwsze objawy leptospirozy nie należą do specyficznych, a sama choroba może mieć bardzo różne oblicza.

Najczęstsze objawy leptospirozy to:

• gorączka, 
• apatia i brak apetytu,
• wymioty i biegunka (może pojawić się w niej krew), powodujące odwodnienie,
• żółtaczka,
• bolesność brzucha,
• ciemny mocz i/lub trudności z jego oddawaniem.

Pierwszym objawem może być jednak po prostu nagłe pogorszenie samopoczucia psa.

Jeśli pies po spacerze w mokrym terenie staje się osowiały lub zaczyna wymiotować – nie czekaj “do jutra” lub “aż będzie coś bardziej nie tak”. Leptospiroza nie poczeka – wymaga szybkiej diagnostyki i intensywnego leczenia tu i teraz.

Czy leptospiroza jest groźna dla ludzi?

Tak – leptospiroza jest groźna dla ludzi. 

Krętki z rodzaju Leptospira mogą zaatakować również człowieka, co czyni z leptospirozy chorobę zoonotyczna. Ryzyko przeniesienia leptospirozy z zakażonego psa na człowieka – głównie poprzez kontakt z jego moczem – jest stosunkowo wysokie.
Ochrona Twoje psa przed zakażeniem jest więc jednocześnie ochroną pozostałych członków rodziny, zwłaszcza tych słabszy: dzieci, osób starszych i osób o obniżonej odporności.

Dlaczego szczepienie przeciw leptospirozie jest tak ważne?

Szczepienie przeciwko leptospirozie to najskuteczniejszy sposób zmniejszenia ryzyka zakażenia, a w przypadku wystąpienia choroby – jej ciężkiego przebiegu. Preparaty dostępne w gabinetach lekarskich są dokładnie przebadane i ochronią Twojego pupila przed większością szczepów bakterii z rodzaju Leptospira.

Jak działa szczepionka przeciw leptospirozie?

Szczepionka przeciw leptospirozie pozwala organizmowi Twojego psa na bezpieczny kontakt z maksymalnie osłabionym patogenem, który w zwykłych warunkach wywołałby chorobę. Dzięki temu jego układ odpornościowy “uczy się”, jak bronić się w przypadku zakażenia “żywą bakterią”. 

Szczepienie nie gwarantuje 100% ochrony przed zakażeniem, ale znacznie:

• zmniejsza ryzyko zachorowania,
• łagodzi przebieg choroby, jeśli do zakażenia mimo wszystko dojdzie,
• ogranicza wydalanie przez psa bakterii do środowiska, ograniczając dalsze rozprzestrzenianie się choroby.

Jak często szczepić psa przeciwko leptospirozie?

Standardowy schemat szczepienia przeciw leptospirozie wygląda następująco:

• szczenięta: dwie dawki w odstępie 3–4 tygodni,
• psy dorosłe: jedna dawka rocznie

Ostatecznie decyzję o tym czy i jak zaszczepić psa zawsze podejmuje lekarz weterynarii po jego zbadaniu oraz przeprowadzeniu wywiadu z opiekunem. Częste przebywanie w środowisku sprzyjającym zakażeniu czy też choroby współistniejące (a także wiele innych czynników) może wpływać na konieczność zindywidualizowania kalendarza szczepień.

Czy szczepionka może wywołać skutki uboczne?

Jak każde szczepienie – tak, choć zazwyczaj są one łagodne i krótkotrwałe.
Najczęściej spotykamy się z:

• niewielką bolesnością w miejscu iniekcji,
• krótkotrwałą apatią,
• lekko podwyższoną temperaturą.

Silniejsze reakcje zdarzają się niezwykle rzadko i, w przeciwieństwie do w pełni rozwiniętej leptospirozy, nie doprowadzają do walki o życie psa z ostrą niewydolnością nerek. 

Leptospiroza to choroba cały czas obecna w Polsce i częściej spotykana, niż mogłoby się wydawać — zwłaszcza w miastach, w których populacja szczurów jest wysoka. 

Niekontrolowana stanowi realne zagrożenie dla życia i zdrowia nie tylko psów, ale i ludzi, jej opanowanie jest jednak możliwe. Edukacja, świadomość źródeł zakażenia, regularna profilaktyka i umiejętność rozpoznawania niepokojących objawów, to najlepsze znane nam sposoby.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny. Jeśli masz pytania lub wątpliwości dotyczące zdrowia Twojego pupila – koniecznie skontaktuj się z lekarzem weterynarii.