Lamblioza u psów i kotów – objawy, diagnoza i leczenie. Co powinni wiedzieć opiekunowie

Czym jest Giardia lamblia?

Giardia lamblia to pasożyt jelitowy należący do grupy wiciowców. Występuje w dwóch formach:

• trofozoitu – aktywnej, żyjącej w jelicie cienkim,
• cysty – formy przetrwalnikowej, odpowiadającej za zakażenia.

To właśnie cysty, znajdujące się na powierzchni zanieczyszczonej odchodami lub w wodzie, dostają się do układu pokarmowego zwierzęcia i rozpoczynają cykl rozwojowy pasożyta.

Jak dochodzi do zakażenia lambliozą?

Do zakażenia lambliozą najczęściej dochodzi w codziennych sytuacjach, ponieważ cysty pasożyta są odporne i długo utrzymują się w środowisku. 

Zakażenie może nastąpić poprzez:

• kontakt ze skażoną wodą – np. z kałuży, zbiornika stojącej wody (jezioro, rów melioracyjny itd.) czy wspólnych misek,
• zjedzenie cyst znajdujących się w odchodach lub na skażonej powierzchni,
• zlizywanie cyst znajdujących się na sierści (np. po kąpieli w skażonej wodzie czy tarzaniu się w odchodach),
• kontakt z zakażonym zwierzęciem.

Cysty Giardia lamblia mogą przetrwać w wilgotnym środowisku nawet kilka tygodni, dlatego zarażenia szerzą się łatwo w domach, hotelach dla zwierząt czy też miejscach, gdzie regularnie przebywa wiele czworonogów.

Objawy lambliozy u psów i kotów

Objawy lambliozy mogą być różne i zależą od wieku oraz ogólnego stanu zdrowia zwierzęcia. 

Najczęściej obserwujemy:

• przewlekłą lub nawracającą biegunkę, często o jasnym, tłuszczowym wyglądzie,
• wzdęcia i zwiększoną ilość gazów,
• nudności (rzadziej wymioty),
• spadek masy ciała pomimo prawidłowego apetytu,
• okresowe pogorszenie wyglądu sierści.

U dorosłych zwierząt zakażenie może przebiegać bezobjawowo, nadal jednak stanowią potencjalne źródło zagrożenia dla innych zwierząt.

Czy lamblioza jest groźna dla ludzi?

Giardia lamblia to pasożyt zoonotyczny, co oznacza, że niektóre jej warianty mogą przenosić się między gatunkami. Nie wszystkie z nich stanowią zagrożenie dla ludzi, należy jednak pamiętać, że:

• bezpośredni kontakt z odchodami,
• niewłaściwa higiena podczas sprzątania kuwety,
• niedokładne mycie rąk,
• brak regularnej dezynfekcji powierzchni, na których przebywają zwierzęta,

mogą zwiększać ryzyko zakażenia. W czasie leczenia Twojego podopiecznego szczególnie ważne jest więc przestrzeganie podstawowych zasad higieny.

Diagnostyka lambliozy – dlaczego jedna próbka to za mało?

Zakażone zwierzę nie wydala cyst przez cały czas, dlatego pojedyncza próbka odchodów (które stanowią podstawowy materiał podlegający badaniu) może nie dać jednoznacznego wyniku. 

Aby potwierdzić lambliozę, stosuje się kilka metod diagnostycznych, w tym:

1. testy antygenowe (ELISA lub testy immunochromatograficzne) – szybkie i czułe testy wykrywające specyficzne antygeny pasożyta w odchodach,
2. badanie mikroskopowe – pozwala na identyfikację cyst lub trofozoitów, wymaga jednak oka doświadczonego specjalisty,
3. badanie PCR – najbardziej czuła metoda wykrywająca materiał genetyczny pasożyta Giardia lamblia

Bez względu na wybrana przez lekarza metodę wykonania badania, zwykle zalecamy opiekunowi pobranie i dostarczenie trzech próbek odchodów z trzech kolejnych dni.

Leczenie lambliozy u psów i kotów

Leczenie zawsze ustala lekarz weterynarii, w oparciu o badania i indywidualne potrzeby pacjenta.

Zalecenia mogą obejmować kilka równoległych działań.

1. leczenie farmakologiczne – najczęściej stosuje się metronidazol lub fenbendazol w odpowiednich schematach; w niektórych przypadkach, dla pełnej skuteczności, konieczne może być powtórzenie terapii,
2. wsparcie układu pokarmowego – dieta lekkostrawna, probiotyki oraz preparaty osłaniające błonę śluzową jelit pomagają w szybszej odbudowie równowagi trawiennej,
3. leczenie wszystkich czworonożnych domowników – jeśli w jednym domu mieszka kilka zwierząt, lekarz może zalecić terapię równoległą u wszystkich: jeśli jedno z nich jest chore, to szansa bezobjawowego zakażenia u innych jest bardzo wysoka; taka “profilaktyka” zmniejsza również ryzyko nawrotów i wzajemnego zarażania się.

Higiena i środowisko – klucz do skutecznego leczenia Giardia lamblia

Aby terapia była skuteczna, konieczne jest nie tylko podawanie leków zgodnie z zaleceniami lekarza weterynarii. Dbanie o otoczenie, w którym przebywa Twój pupil, jest tutaj równie istotne dla jego zdrowia.

Najważniejsze zasady higieny przy zakażeniu lambliozą, to:

• codzienne sprzątanie kuwety oraz bezpieczna utylizacja odchodów (w tym podczas spacerów oraz na otwartych przestrzeniach, do których zwierze ma wolny dostęp, np. ogrodu),
• dokładne mycie i dezynfekcja misek, kuwet, transporterów i powierzchni,
• pranie legowisk w wysokiej temperaturze,
• kąpiel zwierzęcia w celu usunięcia cyst mogących znajdować się na jego sierści,
• skrupulatna higiena rąk, nie tylko po bezpośrednim kontakcie z odchodami.

Nawet prawidłowo przeprowadzone leczenie nie będzie skuteczne, jeśli zwierzę wciąż będzie wystawiane na kontakt z pasożytem.

Profilaktyka – jak zapobiegać lambliozie?

Aby zmniejszyć ryzyko zakażenia lambliozą, warto wprowadzić kilka codziennych zasad:

• unikaj kontaktu pupila z brudną czy stojącą wodą, w tym w publicznie dostępnych miskach,
• regularnie sprzątaj i dezynfekuj miejsca, z których zwierzę korzysta, w tym kuwetę (dosypywanie żwirku nie wystarczy!),
• dbaj o czystość misek, zwłaszcza gdy korzysta z nich więcej, niż jeden czworonożny domownik
• obserwuj zachowanie i reaguj na niepokojące objawy ze strony przewodu pokarmowego,
• raz lub dwa razy do roku wykonuj profilaktyczne badania laboratoryjne – brak objawów to nie brak pasożyta, który wciąż zagraża również Tobie.

Lamblioza jest chorobą, którą można skutecznie wyleczyć – połączenie odpowiednio dobranego leczenia, rzetelnej diagnostyki i właściwej higieny otoczenia to przepis na szybki powrót do zdrowia.

Niniejszy artykuł ma charakter wyłącznie edukacyjny. Jeśli masz pytania lub wątpliwości dotyczące zdrowia Twojego pupila – koniecznie skontaktuj się z lekarzem weterynarii.

Źródła

1. Tangtrongsup S., Scorza V., Update on the Diagnosis and Management of Giardia spp. Infections in Dogs and Cats., Companion Animal Medicine, 2010
2. Epe C., Giardia infections in dogs and cats: clinical signs, diagnosis and therapy., Veterinary Quarterly, 2009
3. Bowman D.D., Lucio-Forster A.,  Giardiasis in dogs and cats., Compendium Continuing Education for Veterinarians, 2010.
4. Thompson R.C.A. Giardiasis: An update on its epidemiology and diagnosis., Current Infectious Disease Reports, 2020
5. Wytyczne European Scientific Council Companion Animal Parasites (ESCCAP) dotyczące postępowania w przypadkach zakażenie pasożytami przewodu pokarmowego psów i kotów